Đến tháng 5 năm 1953, khi Mao chấm dứt các chiến dịch (Tam phản - Chống tham ô; Chống lãng phí; Chống bệnh quan) và Ngũ phản - chiến dịch trấn áp các hành vi hối lộ, trộm cắp tài sản nhà nước, trốn thuế, lừa đảo hợp đồng và ăn cắp thông tin kinh tế) ông ta đã đạt được điều mình muốn, tức là khiến người dân sợ hãi không dám đụng tới tiền của nhà nước. Giới quan chức Đảng CS trở nên tương đối ít tham nhũng theo nghĩa thông thường, chẳng hạn như không nhận hối lộ, nhưng họ lại được hưởng một mức sống đặc quyền, được phân cấp chi li theo thứ bậc.
Bản thân Mao không tham ô theo cách thông thường, như các nhà độc tài cấp thấp hơn — những người có tài khoản ngân hàng ở Thụy Sĩ. Nhưng điều đó đơn giản là vì ông ta không cần phải phòng ngừa khả năng mất quyền lực. Ông ta hoàn toàn tin rằng ngày đó sẽ không bao giờ đến. Thay vì biển thủ, ông coi ngân khố quốc gia như của riêng mình và sử dụng nó theo ý muốn, ngó lơn hoàn toàn nhu cầu của dân chúng, đồng thời đàn áp bất kỳ ai chủ trương các ưu tiên chi tiêu khác với những gì ông ta đề ra.
Xét về lối sống cá nhân, Mao sống kiểu tự hưởng thụ như vua chúa, với cái giá khổng lồ mà đất nước phải gánh chịu. Kiểu hành xử tha hóa này xuất hiện ngay khi ông vừa chinh phục Trung Quốc.
Mao sống sau một bức tường bí mật không thể xuyên thủng, khiến rất ít người biết được bất cứ điều gì về đời sống của ông và thế giới riêng của ông, kể cả nơi ông sinh sống, hay thậm chí ông ta đang ở đâu (Mao rất ít xuất hiện trước công chúng)
Ngay cả khi tiếp xúc gần, Mao cũng không tạo ấn tượng rõ ràng về sống xa hoa. Ông không có gu xa xỉ và thực sự tránh xa những thứ thường gắn với sự giàu sang như vòi nước mạ vàng, đồ cổ, tranh vẽ hay tủ quần áo đồ sộ, đồ nội thất sang trọng. Nhưng sự vắng mặt của những thứ đó không đồng nghĩa với việc ông biết kiềm chế ham muốn. Trên thực tế, Mao nuông chiều mọi thói quen trong đời sống hằng ngày.
Mao thích các biệt thự. Trong 27 năm cầm quyền của mình, hơn 50 khu dinh thự đã được xây cho ông ta, riêng ở Bắc Kinh đã có không dưới 5 khu. Nhiều nơi ông ta chưa bao giờ đặt chân đến. Các khu này nằm trên những khu đất rộng lớn ở các vị trí tuyệt đẹp, thường là trọn cả một ngọn núi (như khu suối Ngọc bên ngoài Bắc Kinh), hoặc dọc theo các hồ nổi tiếng (như ven Tây Hồ ở Hàng Châu), được phong tỏa hoàn toàn cho riêng ông sử dụng.
Thường có những biệt thự cũ tại các địa điểm này, nhiều căn mang giá trị kiến trúc lớn. Chúng bị phá bỏ để lấy chỗ xây các công trình mới được thiết kế và xây dựng dưới sự giám sát của lực lượng an ninh, trong đó an toàn và tiện nghi được Mao đặt lên hàng đầu. Các công trình xây dựng riêng này đều chống đạn và chống bom; một số còn có hầm trú ẩn hạt nhân sâu. Phần lớn có cùng một kiểu kiến trúc: giống như nhà kho với hai cánh đối xứng, một dành cho Mao và một cho vợ ông, với một phòng khách lớn ở giữa. Tất cả đều là nhà một tầng, vì Mao sợ bị mắc kẹt trên lầu.
Trần nhà của tầng duy nhất này rất cao, đôi khi cao tương đương một tòa nhà hai hoặc ba tầng thông thường, để thỏa mãn cảm giác hoành tráng của Mao. Một biệt thự được xây vào giữa thập niên 1960 bên ngoài Nam Xương cao khoảng 50 feet (hơn 15m), chỉ có một tầng, trông như một nhà chứa máy bay khổng lồ màu xám. Khi nhiều căn trong số này được chuyển thành nhà khách sau khi Mao qua đời, các hành lang của chúng rộng đến mức, ngay cả khi đã bố trí một dãy phòng lớn bên trong, vẫn còn đủ chỗ cho một hành lang có bề rộng tiêu chuẩn.
Việc xây dựng biệt thự đầu tiên của Mao bắt đầu năm 1949, ngay khi ông tiến vào Bắc Kinh. Sau đó là hàng loạt công trình khác, trong thời kỳ phong trào Tam phản. Một căn hoàn thành năm 1954 ở Bắc Đới hà trên bờ biển phía đông. Khu này vốn là nơi nghỉ dưỡng ven biển từ đầu thế kỷ, có hơn 600 biệt thự, nhiều căn lớn và đẹp, nhưng không căn nào đáp ứng yêu cầu an ninh của Mao, nên một tòa nhà khổng lồ kiểu Mao đã được dựng lên trong một khu biệt lập có tầm nhìn ngoạn mục ra biển, được bảo vệ bởi các đồi rừng rậm rạp với các boong-ke và đường hầm khoét sâu bên trong. Toàn bộ vùng biển trước mặt đều bị cấm đối với tất cả trừ một số rất ít người được phép.
Năm 1952, người đứng đầu lực lượng an ninh của Mao gửi thông điệp tới Hồ Nam, yêu cầu xây một biệt thự ở thủ phủ Trường Sa để chuẩn bị cho việc Mao “về quê”. Lãnh đạo Hồ Nam không chắc đây có thực sự là ý muốn của Mao hay không, bởi phong trào Tam phản đang ở cao trào, điều này nghe có vẻ quá lộ liễu. Vì thế họ dọn nhà riêng của mình, sửa sang lại cho Mao. Nhưng Mao không đến. Sau đó họ mới nhận ra rằng ông thực sự muốn một khu dinh thự mới, và việc xây dựng được tiến hành. Chỉ đến khi hoàn thành, Mao mới ghé thăm. Sau đó, một biệt thự thứ hai được xây ngay gần đó. Nhiều biệt thự khác được xây tại quê nhà Thiều Sơn của ông. Các tỉnh khác, vốn đều mong Mao đến thăm, sẽ được thông báo rằng “các anh không có chỗ cho Chủ tịch ở”, và rồi họ sẽ xây những dinh thự cần thiết.
Các ngôi nhà liên tục được nâng cấp để tăng cường an ninh và tiện nghi. Khi Mao về già, một hành lang bao kín được xây thêm để ông ta có thể đi dạo mà không sợ nhiễm lạnh. Để giảm thiểu nguy cơ ám sát, các cửa sổ bên ngoài của hành lang này được bố trí lệch so với cửa sổ phòng của Mao, sao cho từ bất kỳ hướng nào cũng chỉ nhìn thấy tường. Một biện pháp an ninh khác ở các biệt thự về sau là các cổng thép ở hai đầu tiền sảnh, được tích hợp vào ngôi nhà, khiến xe của Mao có thể chạy thẳng vào phòng khách.
Đôi khi, thậm chí tàu hỏa của Mao cũng chạy thẳng vào biệt thự của ông ta — hay chính xác hơn là vào khu vườn phía trước — dọc theo một nhánh đường ray được xây riêng. Ở nhiều nơi, một đường hầm ngầm độc quyền nối liền từ biệt thự tới sân bay quân sự địa phương. Mao thường xuyên ngủ trên tàu hỏa đỗ tại các sân bay quân sự, sẵn sàng thoát thân nhanh chóng bằng tàu hoặc máy bay trong trường hợp khẩn cấp. Trong suốt thời kỳ cầm quyền, ông ta sống ngay trên chính đất nước mình như thể đang ở trong vùng chiến sự.
Mao chủ yếu di chuyển bằng ba phương tiện — tàu hỏa, máy bay và tàu thủy (khi có thể). Ngay cả khi ông ta chỉ dùng một loại, hai loại còn lại vẫn theo sát khi có thể, để phòng ngừa. Khi ông ta bay, mọi máy bay khác ở Trung Quốc đều bị cho ngừng hoạt động. Và khi đoàn tàu đặc biệt của Mao bắt đầu di chuyển - việc khởi hành thường chỉ được thông báo trước ít phút - hệ thống đường sắt cả nước rơi vào hỗn loạn vì các tàu khác không được phép đến gần. Những gián đoạn này không hiếm, vì Mao liên tục di chuyển bằng tàu. Các tổ lái phải túc trực thường xuyên, đôi khi không được về nhà trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng liền.
Một sự xa hoa đặc biệt là các bể bơi, vì Mao rất thích bơi. Bể bơi rất hiếm trong những năm đó, khi đất nước còn cực kỳ nghèo. (Tại Thành Đô, thủ phủ tỉnh Tứ Xuyên, khi một bể bơi được xây cho Mao, những người phục vụ không biết phải cho bao nhiêu clo vào nước. Kết quả là số ít người có vinh dự được bơi trong bể đều bị đỏ mắt. Mao nghi ngờ có đầu độc.) Bể bơi đầu tiên của ông được xây tại khu Suối Ngọc, ngay giữa phong trào Tam phản.
Theo lời Mao, bể bơi này tốn 50.000 nhân dân tệ, gấp năm lần số tiền đủ để kết án một kẻ tham ô lớn ra pháp trường. Ở Trung Nam Hải, nơi ở chính thức của ông tại Bắc Kinh, phía sau một tấm biển lớn ghi “Phục vụ Nhân dân”, một bể bơi trong nhà được xây cho ông ngay sau chiến dịch, dù trước đó đã có một bể bơi ngoài trời dành riêng cho công chúng.
Giữ cho những bể bơi này ấm suốt nhiều tháng liền, phòng khi Mao muốn bơi, tốn kém vô cùng. Nước được làm nóng bằng hơi nước chạy qua đường ống, tiêu thụ lượng lớn nhiên liệu vốn rất khan hiếm.
Mao không hề tiết kiệm trong bất kỳ khía cạnh nào của cuộc sống mà ông yêu thích. Ông là một người sành ăn, và cho vận chuyển những món khoái khẩu của mình từ khắp nơi trong cả nước. Một loại cá đặc biệt từ Vũ Hán mà Mao ưa thích phải được vận chuyển sống suốt quãng đường 1.000 km trong một túi nhựa chứa đầy nước và được sục oxy. Đối với gạo, Mao yêu cầu phải giữ lại lớp màng giữa vỏ trấu và hạt gạo để đảm bảo hương vị, điều này đồng nghĩa với việc xay xát phải được thực hiện thủ công và hết sức tỉ mỉ, kỳ công. Có lần, ông ta phàn nàn rằng không cảm nhận được lớp màng này, và nói với quản gia của mình răng vì thế mà ông ta bị bệnh tê phù. Người quản gia đã vội vã tới trang trại đặc biệt ở khu Suối Ngọc và cho xát lại một số gạo đúng theo cách Mao mong muốn.
Trang trại này được lập riêng để trồng gạo cho Mao, vì nguồn nước ở đó được cho là tốt nhất. Trước kia, con suối này từng cung cấp nước uống cho triều đình hoàng gia. Nay nó phục vụ cho ruộng lúa của Mao. Các loại rau Mao thích, cũng như gia cầm và sữa, được sản xuất tại một trang trại đặc biệt khác mang tên Jushan. Loại trà Mao chọn là Long Tỉnh — loại nổi tiếng là ngon nhất Trung Quốc — và những lá trà tốt nhất được hái cho ông ta vào đúng thời điểm lý tưởng. Tất cả thực phẩm của Mao đều phải trải qua kiểm tra y tế nghiêm ngặt, và việc nấu nướng do chính người quản gia của ông giám sát, đồng thời làm người nếm thử. Các món xào phải được dọn ra ngay lập tức, nhưng vì nhà bếp được đặt ở xa để không có mùi bay tới chỗ Mao, nên người hầu phải chạy hết quãng đường dài tới bàn ăn của ông ta với từng món một.
Mao không thích tắm bồn hay tắm vòi sen, và đã không tắm suốt một phần tư thế kỷ. Thay vào đó, mỗi ngày người hầu lau người cho ông ta bằng khăn nóng. Ông ta thích được massage hằng ngày. Mao không bao giờ đến bệnh viện; các cơ sở y tế cùng với những chuyên gia hàng đầu đều phải đến chỗ ông ta. Nếu Mao không có tâm trạng tiếp họ, họ sẽ bị giữ chờ ở đó, đôi khi trong nhiều tuần liền.
Mao không bao giờ ưa chuộng quần áo bảnh bao. Thứ ông ta yêu thích là sự thoải mái. Ông đi cùng một đôi giày suốt nhiều năm, vì theo ông, giày cũ thì thoải mái hơn; và ông bắt các vệ sĩ mang giày mới thay cho mình. Áo choàng tắm, khăn mặt và chăn đệm của ông được vá víu rất nhiều — nhưng đó không phải là những miếng vá thông thường: chúng được đưa đặc biệt tới Thượng Hải và sửa chữa bởi những người thợ thủ công giỏi nhất, với chi phí cao hơn gấp bội so với việc làm mới. Khác xa việc thể hiện sự khổ hạnh, đây là những thói lập dị của một kẻ siêu quyền lực đam mê. hưởng lạc.
(Nguồn: “Mao - The unknown story” của Jung Chang và Jon Halliday)
